Bouwmaterialen, hoe schadelijk zijn ze?

Nieuwe bouwmaterialen hebben ongewenste nieuwe chemische verbindingen in de binnenlucht gebracht. Van de chemische emissies zijn 2-ethylhexanol, TXIB, naftaleen en styreen over het algemeen het schadelijkst en mensen reageren er ook vrij gemakkelijk op.

Alles ruikt nieuw. Het wordt vaak gezegd bij een nieuwbouw, een verbouwing of een grondige opknapbeurt. Is die geur echter wel gezond? Onderzoek wijst uit van niet. De geur die veel bouwmaterialen uitscheiden, komt nl. voort uit chemische stoffen die zich in de binnenruimte opstapelen. Het gaat vooral over vluchtige organische stoffen: benzeen, tolueen en formaldehyde. In de beginfase zijn die stoffen in hoge concentraties aanwezig, maar ook vele jaren later zijn deze stoffen vaak niet helemaal verdwenen.

Gezondheidsrisico’s

Niet alleen medewerkers die met de materialen werken, lopen dus een gezondheidsrisico, ook nadien blijven medewerkers en verblijvende groepen, weliswaar in mindere mate, aan de stoffen blootgesteld. Vooral voor kinderen is dit slecht nieuws omdat ze dubbel kwetsbaar zijn. Hun immuunsysteem is nog in ontwikkeling en door een snellere stofwisseling nemen ze de stoffen sneller op. Bovendien zijn naar schatting 5 tot 10 % van de kinderen astmatisch. Een astma-aanval kan ontstaan bij inademen van prikkelende stoffen. Pollen of uitwerpselen van de huisstofmijt zijn gekend, maar ook rook- of stofdeeltjes, prikkelende geuren of gasvormige deeltjes kunnen aan de basis liggen.

Wat is het probleem precies bij bouwmaterialen?

Veel bouwmaterialen scheiden schadelijke stoffen uit die zich verspreiden in de lucht en die we vervolgens inademen. Sommige stoffen blijven in ons lichaam, andere niet. Of het schadelijk is, hangt af van de hoeveelheid die we inademen.

Schuilt het gevaar dan enkel in nieuwbouw of gebouwen die net gerenoveerd zijn?

Elk type gebouw heeft z’n specifieke gevaren. Een oud gebouw bevat misschien nog asbest of loden waterleidingen en minder vluchtige organische stoffen, terwijl dit voor nieuwbouw en gerenoveerde woningen net het omgekeerde is. Je moet echter niet enkel focussen op de (ver)bouwdatum, ook de manier waarop een gebouw gebruikt wordt, speelt een belangrijke rol. In verblijven die over het algemeen dagenlang gesloten zijn, stapelen de schadelijke stoffen zich op. Ook dan is extra luchten en ventileren aangewezen.

Houten plaatmaterialen

Triplex, multiplex, spaanplaten, OSB en MDF zijn voorbeelden van houten plaatmateriaal dat veelvuldig wordt gebruikt. Het plaatmateriaal bestaat uit geperst hout en lijm en het is net die lijm die een potentieel gevaar vormt voor de gezondheid. Veel lijmsoorten bevatten namelijk formaldehyde, een gas dat jarenlang blijft vrijkomen.

Formaldehyde veroorzaakt bij hogere concentraties irritaties aan de neus- en slijmvliezen, tranende ogen, duizeligheid en hoofdpijn. Gevoelige mensen kunnen bovendien allergisch reageren. Recent werd ook het kankerverwekkende karakter van formaldehyde bewezen.

Vloerbekleding

Er bestaat een grote keuze aan vloerbekleding. Vloerbekledingen die vluchtige organische stoffen bevatten, zijn opnieuw de minst gezonde producten. Vloeren op basis van epoxy of polyurethaanharsen zijn daarvan voorbeelden. Ook vinyl behoort tot deze categorie. In pvc-vloerbekledingen zitten naast de vluchtige organische stoffen ook nog ftalaten. Ftalaten zijn chemische stoffen die gebruikt worden als weekmakers om het plastic meer flexibel en duurzaam te maken.

Nieuw linoleum verspreidt door de oxidatie van lijnolie eerst een irriterende geur, maar verdwijnt na verloop van tijd. De verspreiding van vluchtige organische stoffen is wel zwakker ten opzichte van de kunststoffen vloerbekledingen.