Koliek bij paarden verleden tijd

Het lijkt zo simpel. Je rekent het voederrantsoen uit en geeft het juiste voer in de juiste volgorde, goed verspreid over de dag en in kleine porties. Het lijkt inderdaad simpel, maar dat is het niet, want er gaat regelmatig wat mis. Koliek is bijvoorbeeld een veel voorkomend probleem en tachtig tot honderd procent van de koliekgevallen heeft te maken met verzorging en voeding!

Naast verstand over voeding, heb je daarom ook kennis over ziekten nodig. Alleen dan kun je problemen herkennen en de dierenarts inschakelen. Wat moet je dus weten over koliek? Het kan een kramp zijn, een verstopping, ontsteking, verlamming of zelfs een liggingsverandering van darmgedeelten. Het is allemaal koliek en het paard krijgt in al die gevallen buikpijn. De meeste koliekaanvallen worden veroorzaakt door voer van slechte kwaliteit, beschimmeld of stoffig voer, te weinig ruwvoer, te veel krachtvoer ineens of een slechte verdeling van het voer over de dag, het eten van zand, of het drinken van te veel koud water in één keer.

Koliek kan ook het gevolg zij van een wormbesmetting en een slecht onderhouden gebit. De symptomen variëren van niet willen drinken en eten of traag eten, tot omkijken naar de buik, gestrekt staan, krabben met de voorbenen en slaan naar de buik. Maar je moet zelfs bedacht zijn op iets subtiels als het zwiepen met de staart en flemen. Nog meer aanwijzingen: het paard blijft liggen, terwijl andere paarden in de omgeving bezig zijn.

Afwisselend liggen en opstaan is nog een aanwijzing, net als rollen en zich op de grond laten vallen. En soms probeert het paard te mesten of te plassen. Kort gezegd: het paard gedraagt zich erg onrustig. Soms kreunt of steunt hij daarbij. De verschijnselen treden meestal plotseling op en kunnen nogal in hevigheid verschillen. Er bestaat overigens lang niet altijd een direct verband tussen de ernst van de verschijnselen en de ernst van de aandoening.

Als een paard koliekachtige verschijnselen vertoont, moet je met spoed de dierenarts bellen. Liggingsverandering van darmgedeelten is een zeer kritieke vorm van koliek en vaak biedt alleen een spoedoperatie redding. Let op: soms mest het paard een keer, maar dat is geen reden om opgelucht adem te halen. Vaak is dat mest die nog in het laatste deel van de darm zat. Het mesten zegt niets over de ernst van de koliek. De pols van het paard wel! Een paard met een pols van 60 slagen per minuut is een spoedgeval.

(bron: KNHS)

Diverse vormen van kolieken:

Krampkoliek is één van de meest voorkomende oorzaken van koliek. De naam spreekt voor zich, de pijn ontstaat doordat delen van de darmen verkrampen. Belangrijke oorzaken hiervan zijn dat het paard ‘iets verkeerds’ heeft gegeten waardoor de vertering verstoord is en er stoffen gevormd worden die de darm doen verkrampen. Het is één van de minst ernstige vormen van koliek. Soms is de mest wat waterig en de darmwerking zal zelden helemaal stil vallen. Krampkoliek gaat vaak na een kwartiertje rustig stappen weer over.

Zandkoliek geeft meestal een lichte, maar regelmatig terugkerende koliek. Zand schuurt ook aan de binnenkant van de darmen en beschadigt het slijmvlies waardoor verstoring van de darmfunctie optreedt met kramp en pijn als gevolg. Het paard of de pony wordt hier suf van en niet lekker. Zand heeft veel effect op spijsvertering. De mest kan ook gaan wisselen van consistentie, soms waterig en soms weer normaal. Te veel zand in de darmen is natuurlijk ook niet goed voor de opname van stoffen.

Verstoppingskoliek – ergens in de darmen (vaak in de dikke darm) zit een blokkade waardoor de mest niet kan passeren. Een voorbeeld hiervan is een paard dat te veel stro gegeten heeft. De mest is dan erg droog en er zitten veel vezels in. Meestal is dit een milde koliek.

Gaskoliek treedt op bij plotselinge veranderingen in de voersamenstelling en kan de fermentatie (vertering door darmbacteriën) verstoord worden. Als de darmflora niet langzaam kan wennen aan een andere voersamenstelling, wordt enorm veel gas geproduceerd. Een voor iedereen bekend voorbeeld is de te snelle overgang van hooi naar vers gras in het voorjaar. Naast een abrupte verandering van voer kan ook een verminderde beweeglijkheid van de darmen zorgen voor gasontwikkeling, bijvoorbeeld omdat het paard minder beweging krijgt. Ook wormen kunnen de beweging van de darmwand beïnvloeden.

BIOTEC 8 heeft de oplossing!

Biotec 8 is druk bezig met het zoeken naar een oplossing en de voorlopige testen hebben diepe indruk gemaakt op de betrokken stoeterij. Wat Biotec 8 doet is het vernevelen van de biks en het ontsmetten van de stallen met een speciale samenstelling van water en probiotica, eigenlijk kan je spreken over een soort van ‘yakult’ voor paarden. De paarden waarvan het voer werd behandeld hadden geen enkele sporen meer van kolieken en dat betekend niet alleen een gezond paard, maar het scheelt een vermogen aan veearts kosten. Biotec 8 gaat verder met het uitvoeren van nog meerdere testen en verwacht in Q4 het product op de markt te brengen.